FITS CONCEPT

Skolioza - to choroba polegająca na pogłębieniu lub spłyceniu krzywizn przednio-tylnych (lordoza, kifoza) zgięciu bocznym kręgosłupa oraz rotacji kręgów (skręcenie).

Co powoduje skoliozę? Asymetrie ustawienia barków, łopatek oraz miednicy, asymetrie ustawienia kątów talii, przeniesienie środka ciężkości, garb żebrowy najczęściej po wypukłej stronie skrzywienia, pogorszenie wady w okresie przyspieszonego wzrostu, zaburzenie czucia głębokiego z więzadeł mięśni i stawów – co powoduje utrwalenie nawyku wadliwej postawy, przeciążenia aparatu ruchu i szybsze zwyrodnienia kręgosłupa. Obejmuje ona zmiany w systemie więzadłowo-mięśniowo-powięziowym, systemie nerwowym oraz w obrębie stawów kręgosłupa.

Skoliozy strukturalne powstają u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu. Najczęściej między 1-3 , 7-9 i 12-15 rokiem życia. Im wcześniej powstała skolioza tym gorsze są rokowania.

Skoliozy dzielimy na:

• Czynnościowe (funkcjonalne) - statyczne lub odruchowe. Zmiany w kręgosłupie ograniczają się do płaszczyzny czołowej. Skolioza ustępuje po wyeliminowaniu czynnika wywołującego.
• Strukturalne - są zawsze zniekształceniem wielopłaszczyznowym czołowej, strzałkowej i poprzecznej). Powstają wyłącznie w okresie wzrostu.

Skoliozy strukturalne powstają u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu. Najczęściej między 1-3 , 7-9 i 12-15 rokiem życia. Im wcześniej powstała skolioza tym gorsze są rokowania.

Dzielimy je na:

• Kostnopochodne (wrodzone, torakopochodne, układowe)
• Nerwopochodne ( wrodzone, porażenne wiotkie i spastyczne)
• Mięśniopochodne (wrodzone, dystrofie mięśniowe)
• Idiopatyczne (o nie ustalonej etiologii)

Skoliozy Idiopatyczne

Skoliozy idiopatyczne stanowią ok. 80 - 90% wszystkich skolioz strukturalnych. Aby powstała skolioza idiopatyczna muszą zadziałać dwa czynniki: etiologiczny i patomechaniczny. Czynnik etiologiczny jest nieznany - zapoczątkowuje powstanie skoliozy, czynnik patomechaniczny jest znany - działa zgodnie z prawami wzrostu i prawami fizyki, steruje procesem rozwoju.
Inne wady postawy to: plecy okrągłe, płaskie, wklęsło-wypukłe. Są to zmiany fizjologicznych krzywizn kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej (przednio-tylnej).

"FITS" - Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz

jest koncepcją autorską, która może być stosowana jako: samodzielny system korekcji skolioz, wspomaganie leczenia gorsetowego, przygotowanie dzieci do zabiegu operacyjnego a także korekcja obręczy barkowej i miednicznej po zabiegach operacyjnych.

Koncepcja FITS została opracowana w 2004 roku przez dr n. med. Mariannę Białek oraz` mgr Andrzeja M’hango. Na podstawie wieloletnich doświadczeń oraz licznych badań i dyskusji w gronie naukowców (ortopedów, biomechaników, rehabilitantów i psychologów) koncepcja FITS jest stale rozwijana i prezentowana na licznych konferencjach naukowych zarówno w Polce jak i za granicą – Międzynarodowe Konferencje Zachowawczego Leczenia Skolioz „SOSORT”.

Biorąc pod uwagę dysfunkcje jakie towarzyszą skoliozie, autorzy koncepcji proponują indywidualnie dostosowany program ćwiczeń w zależności od wielkości kąta skrzywienia, oraz od wyniku badania klinicznego pacjenta. Na tej podstawie wyznacza się cele ogólne i szczegółowe terapii.

Koncepcja FITS obejmuje trzy istotne etapy terapii:

1. Badanie klasyczne oraz badanie wg koncepcji FITS
2. Przygotowanie struktur mięśniowo-powięziowych ograniczających ruch korekcyjny, poprzez zastosowanie różnych technik energizacji mięśni;
3. Budowanie nowych korekcyjnych wzorców postawy w pozycjach funkcjonalnych oraz ich stabilizowanie;

Dysfunkcje towarzyszące skoliozie:

1. Niewystarczająca świadomość własnej postawy powodująca słabe zaangażowanie dziecka w procesie leczenia;
2. Ograniczenia mięśniowo-powięziowe utrudniające trójpłaszczyznowy ruch korekcyjny skoliozy;
3. Segmentalnie zmniejszona kifoza piersiowa;
4. Nieprawidłowe obciążanie stóp;
5. Zaburzona stabilizacja dolnego tułowia;
6. Wzmożone napięcie mięśniowo-powięziowe między szczytem skoliozy Th/L a talerzem biodrowym, ograniczające shift kręgosłupa do korekcji skoliozy;
7. Ograniczona ruchomość 3-4 żeber po stronie wklęsłości skoliozy, zaburzony mechanizm ruchów klatki piersiowej w trakcie oddychania (oddychanie wypukłościami);
8. Nieprawidłowe wzorce postawy spowodowane długotrwałą stymulację skoliozogenną;
9. Dysbalans nerwowo-mięśniowy:
10. Nieprawidłowe obciążanie pośladków w pozycji siedzącej, nieprawidłowy chód oraz wykonywane czynności dnia codziennego z powodu długotrwającego skoliotycznego wzorca ruchowego.

Główne założenia koncepcji FITS:

1. Uświadomienie dziecku istniejącej deformacji kręgosłupa i tułowia, oraz wskazanie kierunku korekcji skoliozy;
2. Relaksacja struktur mięśniowo-powięziowych ograniczających trójpłaszczyznowy ruch korekcyjny;
3. Poprawa segmentalnej kifotyzacji kręgosłupa piersiowego;
4. Nauka prawidłowego obciążania stóp w celu poprawy ustawienia miednicy i równomiernego obciążania kończyn dolnych;
5. Wzmocnienie siły mięśni dna miednicy oraz krótkich rotatorów kręgosłupa w celu poprawy stabilizacji dolnego tułowia;
6. Nauka prawidłowego shiftu kręgosłupa w płaszczyźnie czołowej dla korekcji łuku pierwotnego ze stabilizacją (bądź utrzymaniem w korekcji) łuku wtórnego;
7. Torowanie prawidłowego trójpłaszczyznowego oddechu korekcyjnego w pozycjach fizjologicznych;
8. Wskazanie prawidłowych wzorców korygujących skoliozę oraz wszelkie deformacje tułowia związane ze skrzywieniem (asymetria ustawienia głowy, asymetria linii barków, łopatek, trójkątów talii i miednicy);
9. Nauka ćwiczeń równoważnych i poprawiających nerwowo-mięśniową koordynację w korekcji skoliozy;
10. Nauka prawidłowego obciążania pośladków w siadzie, nauka prawidłowego chodu i czynności dnia codziennego.

• 
  1. Uświadamianie pacjenta
  
• 
  2. Badanie możliwości korekcji i szukanie struktur ograniczających korekcję
  
• 
  3. Relaksacja SBL (mięśniowej taśmy powierzchownej tylnej)
  
• 
  4. Trening kontroli sensomotorycznej
  
• 
  5. Relaksacja SL (mięśniowej taśmy spiralnej prawej)
  
• 
  6. Stabilizacja dolnego tułowia w pozycji korekcyjnej
• 
  7. Nauka shiftu Th/L w prawo
• 
  8. Stymulacja oddechu 3-D w poz. funkcjonalnej
  
• 
  9. Wzorce korygujące skoliozę Th dex z kompensacją C/Th sin
  
• 
  10. Stymulacja oddechu 3-D we wzorcach korygujących